Worstelen met coöperatie principes in een vrije markt: de Oeganda case

In hoeverre is het mogelijk een succesvolle onderneming op te zetten op basis van coöperatieve principes? Voor zijn eindopdracht voor de Nyenrode MBA Food & Finance module over Ondernemerschap & Coöperatie heeft Agriterra medewerker Bas Prins samen met drie collega studenten deze vraag losgelaten op UCCCU, een unie van coöperaties van melkveehouders in Oeganda die serieuze plannen heeft om een zuivelverwerkingsfabriek te gaan opzetten. Uit het rapport blijkt dat UCCCU veel waarde hecht aan de coöperatieve principes zoals vastgesteld door International Cooperative Alliance maar waarbij het de vraag is of deze principes de commerciële ambities van dit coöperatieve bedrijf in wording niet in de weg staan.

Uit gesprekken met UCCCU bestuursleden blijkt dat de ICA coöperatie principes sterk doorklinken in de organisatiestructuur. De voornaamste reden daarvoor is om boerenleden te binden aan UCCCU om zo gezamenlijk “ countervailing power” te bouwen en te behouden. Om dit te bereiken moeten de boeren-leden zich herkennen in de coöperatie, inspraak hebben op het beleid van de coöperatie en de overtuiging hebben dat de coöperatie hun belangen dient. Boeren hebben tot dusver al zo’n 550.000 Euro bij elkaar gelegd dus het lijkt op het eerste gezicht wel goed te zitten met de coöperatieve principes van de UCCCU boeren. Een half miljoen euro is echter niet genoeg. Er is meer kapitaal nodig voor de fabriek:, dus men rekent op bijdrage van een bank, ideële organisatie of investeerder.

Maar hoe aantrekkelijk is een top coöperatie als UCCCU voor bijvoorbeeld investeerders? Ik verwacht dat deze worden afgeschrikt juist door de strikte hantering van de ICA coöperatieve principes. Door de 4 (!) bestuurslagen in de top coöperatie UCCCU doemt namelijk het beeld op van een log bedrijf gekenmerkt door tergend langzame besluitvorming waarbij slagkracht, ondernemerszin en marktdenken worden gegijzeld door het vasthouden aan klassieke coöperatieprincipes. Moeten deze dan maar over boord worden gegooid? Nee, juist in een ontwikkelingsland als Oeganda zijn en blijven coöperaties van wezenlijk belang om boeren een sterke positie te realiseren in de markt, maar als UCCCU met het zuivelbedrijf daadwerkelijk meerwaarde wil creëren voor haar leden, dan zal zij moeten moderniseren, met veel meer manoeuvreerruimte voor management en met boeren nog steeds in de “ driver’s seat” maar dan wel met een bestuur en toezicht meer op afstand. Alleen dan zal UCCCU in staat zijn de concurrentie het hoofd te bieden en alleen dan zal UCCCU daadwerkelijk bankabel en investeringsrijp zijn voor banken en investeerders. De cliffhanger is natuurlijk of de UCCCU leden het hiermee eens zijn. Wordt vervolgd!

 

Leave a Reply